Etiket Arşivleri: Zeka

Bilimkurgu eserleri, on yıllardır bizi aynı soruyla baş başa bırakıyor: Bir makine ne zaman “canlı” sayılır? Blade Runner’ın hüzünlü replikantlarından 2001: A Space Odyssey’in soğuk kanlı HAL 9000’ine kadar, yapay zekânın bilinç kazanma ihtimali hep en büyük korkumuz ve merakımız oldu. Ancak bugün sinirbilimciler, filozoflar ve bilgisayar mühendisleri, laboratuvarlarda çok daha somut bir sorunun yanıtını arıyor: Eğer yapay zekâ bir …

“Bir ekosistem hakkında ekolojik açıdan cahil olanların anlamadıkları şey, bunun bir sistem olduğudur. Bir sistem! Bir sistem, sadece küçük bir köşesindeki hatalı bir hareket tarafından yok edilebilecek akışkan bir stabiliteye sahiptir. Sistemde, bir noktadan diğerine akan bir düzen vardır. Eğer bu akış engellenirse, düzen yıkılır. Bilgisizler bu yıkımı çok geç olana kadar fark etmeyebilir. Bu yüzden, ekolojinin en büyük işlevi, …

Düşünmeye başladığımızdan beri yıldızlı göklere bakıp kendimize hep aynı soruyu sorduk: “Orada bir yerde bizim gibi başka varlıklar da var mı?” Bu öyle bir soru ki sayısız mit, efsane, teori ve kurgunun merkezinde yer aldı. Ancak son yıllarda bu soruyu daha farklı bir şekilde formüle etmeye başladık, hatta “canlı” kavramının kendisini bile sorgular olduk. Çünkü günümüzün bazı astrobiyologları, gök bilimcileri …

Yaşamın tam olarak nerede başladığı hâlâ tartışma konusu olsa da, edinilen bulgular su altındaki yanardağları işaret ediyor. Dolayısıyla Dünya’daki yaşamın kaynağı suyun altında ve bu da devam edebilmek için yaşamın suya ihtiyaç duyduğu anlamına geliyor. Tabii ki insanların da suya olan ihtiyacı hayati ölçüde. Evet, şu an için gezegenin hâkimi biz olabiliriz ve başka gezegenleri fethetmeyi de düşleyebiliriz, ancak su …

İnsanlar felsefeyi formel mantıktan ibaret sanıyor. Salt biçimsel zannediyor. P ise Q’lar. Öncüller, çıkarımlar vs. Ve böyle sandıkları için parlak bir zekâya sahip olmanın, –ki zekâ derken akıldan değil, IQ diye tabir edilen ve ölçülebilen bir kapasiteden bahsediyoruz- tek başına yeterli olduğunu düşünüyor. Oysa felsefenin IQ ile pek az ilgisi var. Elbette bir miktar zekâ gerekli ama çok yüksek IQ’lu …

Bizimle iletişim kuran dünya dışı canlıların çoğunlukla ahtapotlara, mürekkep balıklarına ya da diğer kafadan bacaklılara benzetildiğini fark ettiniz mi? En azından, maskeleriyle ya da ucuz makyajlarıyla Cadılar Bayramı’nda insanlar gibi gözükmediklerinde… Arrival (Varış ), Independence Day (Bağımsızlık Günü), War of the Worlds (Dünyalar Savaşı), The Simpsons… Liste uzayıp gidiyor. Görünen o ki, insansı olmayan uzaylıların her seferinde bombeli kafa yapısına, …

Youtube’da hayvan videolarını hepimiz seyrediyoruz. Bu videoların arasında, kargalarla ilgili olanları diğerlerinden ayıran bir etiket var. Çoğu hayvan videosu sevimlilik veya şirinlikle ilgili kelimelerle etiketlenirken kargaları etiketleyen anahtar sözcüklerin en başta gelenleri hep zekayla ilgili. Kargaların yiyecek bulmak için etrafındaki araçları, taşıtları veya insanları nasıl kullandığını anlatan ya da laboratuvar ortamında problem çözme yeteneklerini ölçmek için hazırlanan testlerdeki başarılarını gösteren …

Her çocuk mutlaka bir gün “Evrende yalnız mıyız?” diye sorar. Evren öylesine büyüktür ki bu koca boşlukta yalnız olduğumuz fikri mantıksız gelir. Gerçekte bizim gördüğümüz, evrenin yalnızca küçük bir parçasıdır. Uzayın ve evrenin gerçek büyüklüğü konusunda hiçbir fikrimiz yoktur. Yıldızların çok olduğunu düşünürüz, oysa onların gerçek sayısı ve o sayının muazzamlığı hakkındaki algılarımız da yetersizdir. Evrende yaşamın olduğu bir gerçektir, biz …

Zeka kavramını son 20 yıla kadar hayvanlara yakıştıramamış, insanların üstünlüğünün bir belirteci olarak görmüşüzdür.  Zekayı sadece insanlar ile özleştiren bu bakış açısı, hayvanlar aleminin daha iyi gözlemlenmesi sonucu tarihe karışıyor. Zeki olmanın tanımı olarak öne sürülen alet kullanımının, sadece insanlara özgü bir davranış olmadığını birçok hayvan kanıtlamış durumda. Bu hayvanlar sıralamasında; yiyeceklerinin kabuklarını kırmak için taş kullanan ardıç kuşları, su Samurları ve …

“İnsan” kelimesini araştırdığımız zaman, ilk başta konuşma ve düşünme yeteneğine sahip canlı olarak tanımlandığını görürüz. Daha detaylı bir sorgulama sonucunda ise, “belli bir kültür temelinde toplum oluşturan, soyut düşünme yeteneğine sahip olmak” gibi daha kapsamlı bir tanımlamaya ulaşılır. Türümüzün bilimsel ismi olan “Homo Sapiens”, akıllı insan anlamına gelir. İnsan, tarih boyunca Dünya’nın tek hâkimi, doğanın efendisi, Tanrı’nın temsilcisi gibi abartılı tanımlamalarla, …