Etiket Arşivleri: dilbilim

Fantastik veya bilimkurgu edebiyatıyla ilgilenen herkes yeni bir dil yaratmayı düşünmüştür veya bu işin nasıl yapıldığını merak etmiştir. Bir dilci gözüyle size baştan aşağı yepyeni bir dilin nasıl tasarlanabileceğini anlatacağım. Bunu yaparken de roman türünde dil tasarlamanın işlevini hikâye katmanından karakter inşasına kadar geniş bir yelpazede tartışacağım. Bu analizin öncesinde yapay diller hakkında biraz bilgi edinelim. Yapay Diller Dilbilim alanı …

Bilimkurgu ne zaman doğdu? Bu sorunun çok sayıda cevabı var, hem de gereğinden fazla. Kimisi bilimkurguyu Mary Shelley, Jules Verne ya da H.G. Wells’in romanlarından başlatırken, kimisi ‘science fiction’ ifadesinin ilk defa ortaya çıktığı 1926 yılına işaret eder. Günümüzde gittikçe yaygınlaşan görüşe göre bilimkurgu’nun içinden hem konu hem de stil bakımından çok yönlü türlerin ortaya çıktığı, ilk yazılı örnek denilebilecek …

Hep, “evrenin bir köşesinde bizim gibi zeki varlıklar var mıdır?” diye merak etmişizdir. Evrenin büyüklüğü düşünülecek olursa muhtemelen var. Lakin onları bulsak bile temasa geçemeden büyük ihtimalle ya onlar ya da biz yok olacağız. Yüz milyon ışık yılı uzaklıkta bir medeniyet bulduğumuzu düşünün. Elde edeceğimiz tek sonuç evrende hâlâ yalnız olduğumuzdur… Çünkü onlarla iletişim kurmak bile anlamsız bir çaba. Bulduğumuz …

Kanadalı yönetmen Denis Villeneuve’ün Türkiye’de Geliş adıyla gösterime giren filmi Arrival, geleneksel olanın dışına çıkarak dilbilimci bir karakter üzerinden dil ve düşünce ilişkisini inceleyen belki de ilk ve tek film. Filmin başlangıcında baş karakter dilbilimci Dr. Louise Banks aniden dünyanın 12 noktasında beliren dünya dışı gemilerdeki yaratıkların dilini çözmek için göreve çağrılır. Louise’den istenen gemide bulunan ve dünyalıların “yedi ayaklı” …

Bilimsel çalışmaların ürünleri, özellikle halkın kullanımına sunuluyorsa disiplinlerarası bir çalışmayla dile de kazandırılır. Bazen önce bilimkurgu hayal eder, sonra bilim yapar. Bu durumda ürünü dile kazandırma aşaması atlanır; çünkü bir bilimkurgucu bu işi çoktan yapmıştır bile. Geriye sadece anadilinize çevirmek kalır ki, diliniz zenginse işiniz çok daha kolaydır. “Bilimkurgu temalı ilk sözlük” ünvanına sahip Brave New Words‘ün editörü sözlük bilimci Jeff …

Eğer bir gün uzaylılarla temas kurarsak onlara soracak gerçekten birkaç ciddi sorumuz olacak. Örneğin, “Buraya nasıl geldiniz?” ya da “Bizi nasıl buldunuz?” gibi. Bunlar hiç de basit sorular değil. Hız sınırı olan bir evrende yaşıyoruz. Hiçbir şey ışıktan hızlı gidemiyor. Uzay gemileri ışık hızına ulaşsa bile evrendeki büyük mesafeleri aşmak yine de olanaksız görünüyor. Arrival’ın uzaylıları Dünya’ya gelebilmek için ışık …

İlk önce filmin bir lirik bilimkurgu, The Martian gibi hardcore science fiction olmadığını belirtelim.  Film başlarken Dr.Banks’ın felsefik eleştirileri ile hoş bir şekilde dürtülüyoruz. Diğer Dünya dışı canlı (Extraterrestrial life) filmlerinden farklı olarak “iletişim” konusu harika bir şekilde işleniyor. Carl Sagan‘ın yazdığı Contact romanının beyazperdeye uyarlamasından sonra iletişim konusunda en başarılı yapım olduğu kanaatindeyim. Dil Heptapodlar, insan türü aksine iki dile sahip. …