Bilim & Teknoloji

Çalıştığım kurumun verileri üzerinde yapay zekâ algoritmalarıyla yaptığım ilk denemeyi bugün gibi hatırlıyorum. Elde ettiğim sonuçlar karşısında dehşete kapılmıştım. Kullandığım makine öğrenmesi modelleri tahmin için kullanacağı değişkenleri otomatik olarak seçmekle kalmıyor, her birinin sonuca olan etkisini de otomatik olarak hesaplıyordu. Gözlerimin önünde gerçekleşen bu küçük çaplı mucizeden o kadar çok etkilendim ki daha yoğun bilimkurgu okumaları yapmaya ve ardından bilimkurgu …

“Çok ufak şeyleri gözlemlediğimizde, sanki bir şekilde onları gözlemlediğimizi biliyor gibi davranıyorlar. Belki de… her zaman gözleri arkalarında onlar da bizi gözlemliyor! Ne kadar da sinir bozucu!” Kopenhag Yorumu 1. Olasılıklar ve Belirsizlikler: Schrödinger denkleminin belli bir kuantum sistemi için çözümüne o sistemin ‘dalga fonksiyonu’ denir. Kuantum mekaniğinde, dalga fonksiyonu y’nin karesi ile betimlenen olasılıklar, gözlemcinin ya da kuramcının eksik bilgisinden veya …

Einstein için, başlarda devrim saflarındayken, hatta devrimi başlatan en önemli isimlerden biriyken daha sonra karşı-devrim saflarına geçmiştir denebilir. Ölünceye dek kuantum fiziğindeki ‘garipliklerin’ hep gizli bir takım değişkenlerden ötürü olduğunu ve bu değişkenlerin bulunmasıyla klasik fiziğin ilkelerinin kullanılmaya devam edilebileceğini savundu. Göreceliği bularak zaman ve mekânın mutlak olmadığını gösteren, Newtonian kâinat anlayışını yerle bir eden Einstein için bile kuantum fiziği, …

Son yıllarda pazarlama amaçlarına yönelik olarak kullanmak üzere yapay zekâ ile yakından ilgilendim. Bu uğraş bilimkurguya olan ilgimi körükledi ve bilimkurgu öykü ve romanları yazmaya başladım. 2016 yılının Temmuz ayında androidlerin insanlarla eşit haklara sahip olma mücadelesini konu alan Ogox romanım yayımlandı. Bu yazıda da yapay zekanın yaratıcılık gerektiren alanlarda neler yapabildiğini ele alacağım. Yaratıcılık denince ilk akla gelen alanlardan …

İş hayatımın son 10 yılını büyük veri, analitik ve yapay zekâ projeleri üzerinde çalışarak geçirdim. Yapay zekâ özellikle son 2-3 yılda geniş kitleler tarafından merak edilen bir konu haline geldi. Bu yazı dizisinde yapay zekâ hakkında merak edilen soruların yanıtlarını vermeye çalışacağım. Yazdıklarımın yapay zekayı genel kültür anlamında merak edenlerin yanı sıra konuyla profesyonel olarak ilgilenenlere de hitap etmesini amaçlıyorum. …

O zamanki mevcut atom modelindeki sorunsalı hatırlayalım. Atomun pozitif ve negatif parçacıklardan oluştuğu kesindi (dikkat, henüz nötron ortada yok!), fakat bilinemeyen, bu parçacıkların atom içinde nasıl bir konumda olduklarıydı. Rutherford deneyleri, merkezde kütlece yoğun pozitif yüklü bir kitlenin olduğunu göstermişti, o halde elektronlar çeperlerdeydi. Ama bu durumda eğer hareketsiz duruyorlarsa elektriksel çekim nedeniyle merkeze düşmeleri gerekirdi. Yok, eğer bir yörüngede dönüyorlarsa, …

25 Şubat 2019’da Türkiye, Antarktika‘da geçici bir üs açan 36. ülke oldu. “7. Kıta” üzerinde üssü olan diğer ülkeler arasında ABD, Rusya, Çin ve İngiltere gibi bazı olağan şüpheliler ve Pakistan, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan ve Belarus gibi beklenmedik bazı diğer ülkeler var. İyi de bu ülkeler neden Antarktika’da bu kadar zorlu ve zor şartlar altında araştırma yapmaya çalışıyorlar? Yedinci kıta, …

Buraya kadar, kuantum bulguları öncesi fiziğin genel karakteristiğine ve bu fizik anlayışının getirdiği felsefî dünya görüşüne genel bir atıfta bulunduk. Özetlemek gerekirse: Herhangi bir sistemin çözümlenmesi, onun başlangıç şartlarının belirlenip daha sonra da bu başlangıç şartlarının sistemin matematiksel modelinde girdi olarak alınıp modelin matematiğini çözmekle mümkündü. Gerisi sadece bir hesap meselesiydi. (Peki, gerçekten öyle miydi? Bazı şeyleri temelden yanlış alıyor …

Yeni TV almanın en büyük zorluğu, ürün kalitesinden çok, cihaz çeşitliliğinden kaynaklanan kafa karışıklığıdır. Her bir televizyon üreticisinin amiral gemisi görevini üstlenen ürün/ürünleri mutlaka oluyor; fakat hangi marka TV almaya karar vermeden önce, ihtiyaçlarımıza göre nasıl bir tip TV istediğimizi belirlememiz lazım. TV’lerde yer alan dahili hoparlörlerin film izlemede yetersiz kalan performansları göz önünde bulundurularak, harici bir ses siteminin de …

Yüzyılın başında atom altı seviyedeki yeni bulgular ve bu bulgulara uygun yaklaşımlar doğrultusunda şekillenen “kuantum fiziği”, dünyaya bakışımızı ve kâinat tasavvurumuzu kökten değiştirmesi yönüyle devrimsel nitelikte bir gelişmedir. Bu yazı dizisinde, Kuantum Devrimi’nin muhteşem serüvenine bir giriş yapacak; Planck, Einstein, Bohr, De Broglie, Heisenberg, Schrödinger gibi ‘devrimin çocukları’nı tanıyacak ve kuantum fiziğinin düşünce dünyamıza kazandırdığı bir takım ‘garip’ kavramları inceleyeceğiz. Kuantum’un …