Bilim & Teknoloji

Uluslararası Uzay İstasyonu‘nun 2030 yılında hizmet dışı bırakılması planlanıyor. Şimdiden bunun güvenli bir şekilde nasıl yapılabileceğine yönelik çalışmalara başlandı bile. Başta, Roscosmos’un Progress kargo uzay araçları (Soyuz’a benzer şekilde mürettebatsız araçlar) sayesinde istasyonun bir dizi motor yanmasıyla Dünya’ya doğru yönlendirilmesi planlanıyordu. Her yanma, istasyonun hızını yavaşlatarak yüksekliğini azaltacak ve nihayetinde atmosfere iterek parçalanmasını sağlayacaktı. Ancak Rusya önümüzdeki birkaç yıl içinde …

Geçen yıl küçük bir helikopter Mars’ın üzerinde uçtu, NASA uzay aracı bir asteroide çarptırıldı ve James Webb Uzay Teleskobu evren hakkında büyüleyici yeni bilgiler ortaya çıkardı… Uzun yıllar önce bilimkurgu fikirleri gibi görünen bu görevlerin hayata geçirilmesi yıllarca araştırma ve test gerektirdi. Teknolojik ilerlemeler ve bilimsel buluşlar, kozmosu gözlemlememizin ve araştırmamızın şeklini değiştirdi. Uzay keşfi gelecek on yıllarda nasıl değişecek …

Uzay, tabiri caizse hakkında çok az şey bildiğimiz bir yer. Zira boyutunu düşündüğümüzde, bizi orada nelerin beklediğini ve bildiklerimizin bütünün ne kadar küçük bir parçası olduğunu daha iyi anlıyoruz. İlk insanların yıldızları, Ay’ı ve Güneş’i görmek için başını yukarı çevirdiği andan Mars’a uzay aracı indirmeye kadar geçen süreçte nice buluş yapıldı. Mars’ta su olduğuna dair kanıtların bulunması, kara deliklerin ve …

1920’li yıllar görece bir refah ve demokrasi dönemiydi. 2020’li yıllar ise berbat başladı ve daha da berbatlaşarak devam ediyor. 1920’li yıllar her şeyin parlak göründüğü ve insanlığın geleceğe dair büyük umutlar beslediği bir dönemdi. 2020’li yıllar ise dünyanın giderek belirsizleşen, fakat her hâlükârda oldukça karanlık görünen bir geleceğe doğru hızla sürüklenmeye başladığı bir dönem. 1920’li yıllar dünyanın teknolojik anlamda yeni …

Muhteşem sinekkapan bitkisinin bir sineği tek lokmada yuttuğunu görmüş olan herkes bazı bitkilerin hiç de kendilerinden beklenmeyecek şekillerde davranabildiklerini bilir. Ağaçlar, bildiğimiz kadarıyla durağan canlılardır; nereye dikerseniz orada kalırlar ve kimse de bahçesindeki ağacın kalkıp dolaşmaya başlamasını beklemez. Söylentilere göre bunun bir istisnası var: Latin Amerika’ya özgü yürüyen palmiye ağacı ya da bilimsel adıyla Socratea exorrhiza. Pek çok insan bu …

Yapay zekâ tarafından üretilen bir karakter o kadar da şaşırtıcı gelmeyebilir. Ama Loab, belli türden bir tanımlamaya cevap olarak yapay zekâ tarafından yaratılmış. Üstelik ısrarcı ve davetsiz bir misafir gibi birçok farklı görüntüde beliriyor. Görüntülere çoğu zaman kan ve şiddet eşlik ediyor ve bunun nedeni belli değil. Yapay görüntü teknolojisinin uzmanları bile onun burada ne işi olduğunu açıklayamıyor. Loab (“lob” …

Fizikçiler öteden beri evrenin nasıl olup da yaşama elverişli koşullara kavuştuğunu açıklamaya çalışıyor. Nasıl oldu da fizik kanunları ve sabitleri, yıldızların, gezegenlerin ve sonunda da yaşamın gelişebileceği belirli değerlere sahip olabildi? Örneğin sürekli genişleyen karanlık enerji, teorilerin ortaya koyduğundan çok daha zayıf ve böylece maddeler parçalanıp dağılmak yerine bir arada kalabiliyor. Söz konusu sorulara verilen en popüler cevaplardan ilki, sonsuz …

Alan Turing’in kim olduğunu bilmeyen varsa bu durum çok yakında değişebilir. Pek uzak olmayan bir gelecekte bu ismi sıkça duymaya başlayacağımızdan emin olsak da, biz yine de kısaca tanıtalım: Bu dâhi bilim insanı bilgisayar bilimine yaptığı katkılarla ünlenmiştir. Ama sıradan insanlar onu 1950’lerde ortaya attığı ve günümüzde “Turing Testi” olarak bilinen ünlü bir düşünce deneyiyle hatırlar. Buna göre bir görüşmeci, …

Bilimkurgu filmlerinde veya romanlarında yapay zekâ ile insanın ilişkisine sayısız kez tanık olduk. Terminator serisinde insanlık olarak yapay zekâ ile savaşa girdik. Matrix serisinde bize sağladıkları yapay dünyanın içinde yaşadık. TAU filminde yapay zekâ ile bir kızın dostluğunu, Her filminde bir adamın yapay zekâya aşık olmasını izledik. Hatta Robot & Frank filminde yapay zekâ ile birlikte suç işleyen bir adamın …

“Işık hızı aşılamaz mı?” Bu soruya yanıtımız hem “evet” hem de “hayır“. Bazı tasarımların ışıktan hızlı hareket ediyormuş gibi göründüğünü söyleyebilsek de kütle ışıktan hızlı hareket edemez ve ışıktan hızlı bilgi iletilemez. Ama nasıl? Konuya girmeden önce sık yapılan bir yanlışı düzeltelim. Esasında c ile gösterilen ve ışık hızı diye adlandırılan sabit, evrenin dokusundaki bir değişmezdir. Bilim insanları bu değişmeze …