Buck Rogers’ın Yaratıcısı: Philip Francis Nowlan

Şevval Tufan 4 Eylül 2025 Yazarlar Bir yorum bırakın

Amerikan bilimkurgu edebiyatının erken dönem temsilcilerinden Philip Francis Nowlan (1888–1940), “Buck Rogers” karakterinin yaratıcısı olarak tanınır. 1888 yılında Philadelphia, Pennsylvania’da dünyaya gelmiş, genç yaşlardan itibaren yazarlığa ve gazeteciliğe ilgi duymuştur. Eğitim hayatına dair ayrıntılı bilgiler sınırlı olmakla birlikte, gazetecilik kariyerine Philadelphia’nın önemli basın organlarından Public Ledger, North American ve Retail Ledger gibi yayınlarda yazarak başlamıştır. Yaşamı boyunca Teresa Marie Junker ile evli kalan Nowlan’ın altısı erkek, dördü kız olmak üzere toplam on çocuğu dünyaya gelmiştir.

Nowlan’ın bilimkurgu edebiyatında verdiği ilk eseri, 1928 yılında Hugo Gernsback’in Amazing Stories dergisinde yayımlanan Armageddon 2419 A.D. adlı kısa romanıdır. Eser, aynı sayıda yayımlanmaya başlanan E. E. “Doc” Smith imzalı Skylark serisi ile birlikte Amerikan bilimkurgusunda “space opera” türünün ilk örnekleri arasında gösterilir. Romanda bir maden çöküntüsü sonucu 500 yıl boyunca derin uykuda kalan Anthony Rogers karakterinin hikâyesi anlatılır. 25. yüzyılda uyanan karakterimiz, Amerika’nın Asya kökenli Han ırkının egemenliği altına girdiğini keşfeder. Çok geçmeden de bilimsel buluşlar ve askeri stratejiler aracılığıyla direnişi örgütleyen merkezi bir figüre dönüşür.

Armageddon 2419 A.D. ve devam kitabı The Airlords of Han (1929), bir kahramanlık ve macera anlatısı olmasının yanı sıra dönemin politik ve ırksal önyargılarını da yansıtır. Hanlar’ın “sarı tehlike” (yellow peril) söylemi üzerinden betimlenmesi, dönemin Batı merkezli korkularının bir izdüşümüdür. Wilma Deering karakterinin güçlü ve aktif bir kadın figürü olarak tasarlanması ise çağdaşlarının çoğunda görülen edilgen kadın temsilinden ayrılır. Bu yönüyle Nowlan, hem dönemin önyargılarını devam ettirmiş hem de kadın karakterlere daha geniş bir alan tanıyarak türde görece ilerici bir yaklaşım sergilemiştir.

Anthony Rogers karakteri, kısa sürede “Buck Rogers” adıyla popüler kültürde kendine yer bulmuş ve 1929 yılında Buck Rogers in the 25th Century başlıklı uzun soluklu bir çizgi roman efsanesine dönüşmüştür. Karakterin maceraları, toplumun yoğun ilgisi üzerine radyo tiyatrolarından televizyon dizilerine ve sinema filmlerine kadar pek çok mecrada görünür olmaya devam etmiştir. Bu süreçte Buck Rogers, edebi bir karakter olmaktan çıkarak Amerikan popüler kültürünün simgesel kahramanlarından biri hâline gelmiştir.

Çizgi romanın başarısı, kısa sürede diğer yaratımlara da ilham vermiştir. Örneğin Alex Raymond’un “Flash Gordon” serisi, Buck Rogers’ın karakter üçlüsünü (kahraman, kadın yol arkadaşı, bilim insanı) neredeyse birebir tekrar etmiş ve bilimkurgunun altın çağında yeni ve popüler bir ikona evrilmiştir. Yine 1970’lerden itibaren George Lucas’ın Star Wars evreni de büyük ölçüde Buck Rogers geleneğinden etkilenmiştir. Dolayısıyla Nowlan’ın yarattığı karakter için yalnızca bir hikâye figürü demek yanlış olur, aynı zamanda modern bilimkurgu mitolojisinin kurucu arketiplerinden biridir.

Nowlan’ın eserleri, dönemin bilimkurgu edebiyatına özgü şekilde teknolojik icatlara, silahlara ve askeri stratejilere geniş yer vermiştir. Armageddon 2419 A.D. ve devamında yer alan anlatılar, kapalı devre televizyon, telsiz iletişim, kredi kartı gibi teknolojileri öngörmesiyle dikkat çeker. Bunun yanı sıra “inertron” adlı negatif ağırlığa sahip hayali element gibi bilimkurgusal teknolojileri de kurgunun bir parçası yapmıştır. Yazar yalnızca Buck Rogers külliyatıyla sınırlı kalmamış; “The Onslaught from Venus” (1929) ve “The Time Jumpers” (1934) gibi başka bilimkurgu öyküleri de kaleme almıştır. Ayrıca ölümünden kısa süre önce “The Prince of Mars Returns” (1940) adlı iki bölümlük bir öykü yayımlanmış, “Space Guards” ise ölümünden sonra, 1940’ta Astounding Stories’te okurla buluşmuştur. Bu metinlerde de güçlü kadın karakterler ve askeri taktiklerin ön planda olduğu görülmektedir.

Philip Francis Nowlan, 1 Şubat 1940’ta vefat etmiştir. Ancak Buck Rogers çizgi romanları 1940’lar boyunca sürdürülmüş, Big Little Books formatında yeniden basılmış ve sonraki kuşaklara aktarılmıştır. 1960’lardan itibaren çizgi roman koleksiyonları yayımlanmış, 1970’lerde Spider Robinson tarafından yeniden düzenlenen versiyonları ortaya çıkmıştır. 2005 yılında ise Wings Over Tomorrow: The Collected Science Fiction of Philip Francis Nowlan başlığı altında yazarın bilimkurgu külliyatı yeniden derlenmiştir.

Nowlan’ın bilimkurgu edebiyatına bıraktığı miras salt bir kahraman yaratmakla sınırlı değildir. Bilimkurguda “kahraman, kadın yol arkadaşı ve bilim insanı” üçlüsünü formüle etmiş, türün sonraki gelişiminde kalıcı etkiler bırakmıştır. Bugün Buck Rogers, kimi eleştirmenlerce nostaljik bir eser olarak görülse de modern bilimkurgunun medya kültürüyle birleşmesinde mihenk taşlarından biridir. Zira Star Wars ve Star Trek gibi serilerin başarısını mümkün kılan yolun büyük ölçüde Nowlan’ın kurduğu temsiller üzerinden açıldığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Dilimize çevrilen eserleri: