Etiket Arşivleri: Psikoloji

Asimov’un Robbie Öyküsü, Bize Yapay Zekâ ve Zihin Hakkında Neler Anlatıyor?

İnsanlar denizleri ve Güneş’i neyin hareket ettirdiğini bilmedikleri geçmiş zamanlarda, bu nesnelere zihinsel durumlar atfettiler. Benzeri bir durum yapay zekâ için de söz konusu olabilir… Isaac Asimov‘un klasik bilimkurgu hikâyesi “Robbie“de, Weston ailesi, erken doğduğu için bakıma ihtiyaç duyan küçük kızları Gloria’ya hem hemşirelik hem de arkadaşlık yapan Robbie isimli bir robota sahiptir. Gloria ve robot Robbie, sevgi dolu ve …

Devamını gör »

Bilimkurgu Neden Bu Kadar Tedirgin?

distopya kitaplari

Bilimkurgu tedirgin bir dile sahiptir. En azından çoğunlukla. Bilimkurgu raflarını karıştırınca karamsarlığın elli tonunun tümüyle karşılaşmak mümkün. Her şeyi bir kâbusa dönüştüren ve o kâbusu bile sonuna kadar kontrol eden totaliteryen hükümetler, yıldızlararası köle imparatorlukları ve ekolojik yıkım… Listeyi daha da uzatmak mümkün. Otostopçunun Galaksi Rehberi gibi eğlenceli eserler olsa da ve günün sonunda kimi bilimkurgu eserleri umut dolu bir …

Devamını gör »

Uyku Felcine Bilim-Korkusal Bir Yaklaşım: Come True

Come True

Hiç uyku felci yaşadınız mı? Anthony Scott Burns‘ün yeni bilimkurgu-korku filmi Come True, gölgelerin nereden geldiğini sorguluyor. Yönetmen Anthony Scott Burns, sekiz yaşındayken geceleri üstüne karabasan gibi çöken ürkünç karanlıklarla boğuşuyordu. Annesinin ölümüyle travma yaşayan bu küçük çocuk, geceleri uykusundan bedeni donmuşçasına, hareket edemez bir hâlde uyanıyordu. Hatta bir gece, kendi deyimiyle “karanlık, vücudu kabarıklıklar içinde, gizemli birinin” doğruca ona …

Devamını gör »

Kendini Gerçekleştiren Kehanet

Kendini gerçekleştiren kehanet, beklentilerimizin kendi kendini gerçekleştirmesine verilen addır. Bu tür bir kehanette, beklentilerimiz hem kendimizi hem de başkalarını etkileyerek kehaneti doğrulayacak davranışlar ortaya çıkarır. Sonunda da, “Gördünüz mü, ben böyle olacağını söylemiştim,” ya da “Böyle olacağını biliyordum,” cümlesiyle sonuçlanır. Bunun tipik örneği 1929 Büyük Ekonomik Bunalımı sırasında yaşanmıştır. Finansal kaynakları sağlam olan bankalar hakkında bile zaman zaman kasalarında mevduat …

Devamını gör »

Alternatif Bir X-Men Hikayesi: Kaybolan Miras

İnsan beynine dair neler biliyoruz? Ağırlığı, genel itibariyle çalışma düzeni, enerji kaynağı… Hepsi tamam da, sadece bunlardan mı ibaret bütün dünyamızı meydana getiren organ? Bugüne kadar yapılan tüm çalışmalar, insan beyninin yalnızca kısıtlı bir alanının çalışma şeklini izah edebildi. Vücudun bilinçli olarak yönettiğimiz kısımları zaten hareket halinde gözlemlenmeye de açık durumda. Beyin ameliyatı sırasında keman çalan hastanın doktorlara sağladığı kolaylık, …

Devamını gör »

Bilimkurgu Gençlerin Zihinsel Direncini Güçlendiriyor

Tarihsel olarak bilimkurgu ve fantastik okurlarının zaman zaman nahoş sıfatlarla damgalandığı bilinir. Massachusetts Clark Üniversitesi İngiliz Dili Departmanından Dr. Esther Jones‘ın güncel araştırmasının sonuçları bu yaygın kanıyı sarsacak gibi görünüyor. Araştırmaya göre bilimkurgu ve fantastiğin dahil olduğu spekülatif kurgunun, Covid-19 pandemisi sürecinde gençlere özellikle stres ve kaygı ile başa çıkmasında yardımcı olduğu saptandı. Jones gençliğinden beri iyi bir bilimkurgu okuru …

Devamını gör »

Hibrit Filmler #4: Bilimkurgu-Psikoloji

Yazı dizimizin bu bölümünde içinde psikoloji ve gizem barındıran bilimkurgu filmlerini sıraladık. İlk 10’a giremese de orada olmayı hak eden pek çok film de oldu. Bunlar arasında “Butterfly Effect”, “Eternal Sunshine of the Spotless Mind”, “La Jetee”, “12 Maymun”, “Pandorum”, “Scanner Darkly”, “Altered States”, “K-Pax” öne çıkıyor. Listedeki hemen her film o kadar özel ve iyi ki (özellikle de ilk …

Devamını gör »

Savaş Psikolojisi: İnsanlar Barış İçinde Yaşamakta Neden Bu Kadar Zorlanıyor?

Dünya tarihi ile ilgili hangi kitabı okursanız okuyun, temel izleniminiz muhtemelen şu olacaktır: İnsanlar için birbirleriyle barış içinde yaşamak imkansız gibi gözüküyor. Peki, ama neden? Dünya tarihi ile ilgili kitaplar genellikle Sümerler ve MÖ 3,000 civarında ortaya çıkan Mısır uygarlığı ile başlar. Bu noktadan günümüze kadar tarih, neredeyse sonsuz bir savaşlar kataloğu gibidir. 1740 ve 1897 arasında Avrupa’da 230 savaş …

Devamını gör »

Bilimkurgucu musunuz? Psikologlar Sizi İzliyor!

Bilimkurgu, bugüne dek klasik edebiyatla aynı güvenilirlik ve saygıyı elde etmek için büyük uğraş vermiştir. Örneğin Ünlü yazar Ian McEwan, bilimkurgunun “insani ikilemleri” incelemekten ziyade “yerçekimi önleme botlarından” ibaret olduğunu belirterek türe dahil edilmeyi reddetmiştir. McEwan’a göre, duyguları olan robotlar hakkındaki “Benim gibi Makineler” kitabında, yapay yaşam formlarının etik problematiğini incelediği için (Sanki bu konu Isaac Asimov’un 1940 ve 1950’lerdeki …

Devamını gör »

Kuantum Bilişim Nedir? Bir Fizik Kuramı İnsan Davranışını Belirleyebilir mi?

Bazı bilim insanları kuantum mekaniğinin karar verme mekanizmalarını açıklamaya yardımcı olabileceğini düşünüyor. Schrödinger’in kedisinin aynı anda hem canlı hem de ölü olmasına izin veren, bir galaksinin iki ucunda bulunan parçacıkların ‘birbiriyle konuşabileceğini’ söyleyen kuram, en gizemli olayı, yani insan davranışlarını da açıklayabilir. Kuantum fiziği ve insan psikolojisi birbirinden ilgisiz alanlarmış gibi görünebilir, ancak bazı bilim insanları iki alanın ilginç bir …

Devamını gör »