bilimkurgu kulubu

Film İncelemeleri stargate

Tarih: 6 Kasım 2015 | Yazar: İsmail Yamanol

0

Stargate: Ya Taptığınız Tanrılar Birer Uzaylıysa!

Roland Emmerich, 1994 yılında sinema dünyasına Stargate (Yıldız Geçidi) adında bir film armağan ederken, yankısı uzun yıllar boyunca sürecek olan bir patırtı koparacağını muhtemelen hayal bile etmemiştir. Yönetmenin, Dean Devlin ile beraber yazdığı ve başrollerini Kurt RussellJames Spader ve Jaye Davidson‘ın paylaştığı film, özellikle, uzaylı Ra ve solucan deliği kavramlarıyla bilimkurguseverlerin ilgisini çekmekte gecikmedi. Ayrıca film; uzaylılarla savaşan, ama bunu lazer tabancaları ya da uzay gemileriyle değil, bilindik topla tüfekle yapan dünyalı konsepti ile bilimkurgu tarihinde kendine farklı bir yer edinmeyi de başardı.

Gişede yakaladığı hasılat başarısıyla da, kendisinden sonra gelen ve devamı niteliğinde olan Stargate SG-1, Stargate Atlantis ve Stargate Universe gibi dizilerin çekilmesine yol açtı. Konu zenginliği, kendine özgü konsepti ve geçmişle geleceği aynı düzlemde başarıyla birleştiren senaryosu sayesinde filmin uyandırdığı etki öylesine yüksek oldu ki, kimi sinema yazarları, Star Wars filmini tahtından edebileceğini bile söylemekten çekinmedi.

avxu3NITwX

Film temel olarak, Eski Mısır mitolojisinden beslenmektedir.

Aslında filmin üzerine inşa edildiği konu, öteden beri Zecharia Sitchin, Alan Alford ve Erich Von Daniken gibi yazarların kitaplarında ileri sürdükleri iddiaların bir benzerinden ibaretti; fakat bu kez devreye sinema sanatının gücü girmiş ve böylelikle de uçsuz bucaksız bir mitolojinin ilk temelleri atılmıştı. Tahmin edebileceğiniz gibi Stargate bize uzaylılardan bahseder. Ancak bu uzaylılar pek çok filmden aşina olduğumuz “uzaylılar” değildir. Onlar tanrılardır! Eski toplumların mitolojilerinde yer alan tanrıların, aslında birer uzaylı olduklarını söyleyen ve kurgusunu bunun üzerine oturtan film, işin içine bir de ışık yılları uzaklıktaki mesafeleri birkaç saniyede aşmayı sağlayan bir geçit teknolojisi katınca, çok geçmeden bilimkurgunun kült yapımları arasındaki yerini de almış oldu.

Başta bir üçleme olarak planlanan filmin devam yapımları çekilemedi; fakat birkaç yıl sonra Stargate SG-1 adında bir televizyon dizisi hayata geçirildi. Dizi, tam da filmin bittiği noktadan başlayacak ve 10 sezon boyunca milyonlarca izleyici peşinden sürüklemeyi başaracaktır. Üstelik Stargate’in televizyon macerasında bu daha bir başlangıçtır! Zira Stargate Atlantis ve Stargate Universe de, bu mitolojiden filizlenmiş iki yapım olarak televizyon tarihindeki yerlerini almışlardır.

2103-141

Giza Platosu’nda yapılan bir arkeolojik kazı sonucu bulunan Yıldız Geçidi.

Her şey 1928 yılında, Mısır‘ın Giza Platosu‘nda üstünde semboller olan ve dünya elementlerinden yapılmadığı anlaşılan halka şeklinde bir aygıtın bulunmasıyla başlar. Yer altındaki çok gizli bir askeri üsde, nasıl çalıştığıyla ilgili olarak yıllarca çalışmalar yapılsa da, halkada ve üstündeki örtü taşında bulunan hiyeroglifler sırlarını açığa vurmamışlardır. Ancak yardım için çağrılan genç arkeolog ve dil bilimci Dr. Daniel Jackson, uzun zamandır yapılan araştırmaların tamamen yanlış olduğunu söyler ve incelemeye sıfırdan başlar. Örtü taşının anlattıklarının yıldızlarla ilgili bir yapıyı işaret ettiğini anlaması ve ordunun halka konusundaki şüphelerini doğrulaması uzun sürmeyecektir.

Bu esrarengiz halka aslında Jackson’ın adını “Yıldız Geçidi” olarak tercüme ettiği bir ulaşım aracıdır. Karşılıklı iki geçit arasında bir solucan deliği açarak aradaki binlerce ışık yılı mesafenin birkaç saniyede alınabilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Yapılması gereken tek şey gidilecek geçidin 3 boyutlu uzaydaki konumunu belirleyen altı sembol ile yolcunun bulunduğu geçidi belirten referans sembolünü belirlemektir. Jackson’ın örtü taşında bulduğu yedi sembol halka üzerine uyarlanınca bir köprü kurulur ve bir grup asker, beraberine Daniel Jackson’ı da alarak geçitten geçer. Karşı tarafta karşılaştıkları, Antik Mısır medeniyetine benzer yaşam süren bir insan topluluğu ve bu insanlara zulümle hükmeden Güneş Tanrısı Ra’dır. Artık geçidin, Ra’nın ve geri dönüşün sırrını çözmek bu ekibin birincil görevi haline gelecektir.

stargateuebdcap4_original

Ra’nın piramit şeklindeki uzay gemisi.

Filmin oyuncu kadrosu da bir hayli dikkat çekicidir. Aksiyon filmlerinin unutulmaz aktörü Kurt Russel, Albay Jack O’Neill rolünde karşımıza çıkarken, pek çok filmde sergilediği başarılı oyunculuğuyla rüşdünü kanıtlamış olan James Spader ise, Dr. Daniel Jackson karakteriyle arzı endam eder. Öte yandan film, Jaye Davidson gibi efsanevi bir oyuncuyu türlü ikna yöntemleriyle de olsa kadrosuna katarak bir anda dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştır.

Şuradaki yazıdan da okunabileceği üzere, Jaye Davidson’ı filmde oynamaya ikna etmek gerçekten de zor olmuştur; fakat varlığının, Stargate’e ayrı bir ruh kattığı yadsınamaz. Üstelik bunu, tüm film boyunca sadece beş dakika görünmesine rağmen başarmış olması da takdire şayandır! Her ne kadar arka planda kalmış olsalar da Erick Avari (Kasuf), Alexis Cruz (Skaara) ve Mili Avital (Sha’uri) gibi oyuncuların performansları da gayet göz doldurucudur. Yeri gelmişken şu ilginç bilgiyi de vermek gerek: Erick Avari ve Mili Avital, hem Stargate filminde hem de Stargate SG-1 dizisinde aynı karakterleri canlandıran yegane iki oyuncudur.

Abydos_Director's_Cut

Abydos gezegenindeki Mısır benzeri piramit.

Ayrıca filmin, yönetmene özel bir versiyonu da vardır. Film bu versiyonunda; 1928’de Mısır’da başlayan bilindik halinden farklı olarak, M.Ö 8000 yılında Kuzey Afrika Çölü‘nde başlamaktadır. Ra’nın gemisi, ilkel bir insan grubunun yaşadığı Kuzey Afrika Çölü’ne iniş yapar ve genç erkeklerden birini kaçırarak onun bedenine girer. Söz konusu versiyonda, Dr. Daniel Jackson ve Ra arasında geçen fazladan pek çok sahne ve diyalog bulunmaktadır. Bu versiyon yalnızca DVD sunumlarında yer alır. 55 Milyon $maliyetle çekilen film, 1994 yılında 50’den fazla ülkede gösterime girmiş ve toplam 196,565,669 $hasılat elde etmiştir. Türkiye’de ise Özen Film tarafından 3 Mart 1995 tarihinde vizyona sokulmuştur.

Filmin çekimleri yoğun olarak Arizona’daki Yuma Çölü‘nde gerçekleştirilmiş ve çöl üzerine büyük bir set inşa edilmiştir. Kuşkusuz Stargate denince akla ilk olarak Colorado’daki Cheyenne Dağı Askeri Kompleksi gelmektedir (Cheyenne Mountain Complex). Çünkü Stargate mitolojisine göre hem Yıldız Geçidi’nin kendisi ve hem de Yıldız Geçidi Komutanlığı bu kompleks içinde yer almaktadır. Söz konusu kompleks, günümüzde de Amerikan Ordusu tarafından faal olarak kullanılmaktadır; ancak içerisinde ne yazık ki Yıldız Geçidi yoktur ve yörüngedeki uzay çöplerinin takip edildiği bir merkez görevi görmektedir. Öte yandan Stargate’in, hakkında resmi internet sitesi açılmış dünyanın ilk sinema filmi olduğunu da hatırlatmakta fayda var. Dilerseniz filmin öne çıkan üç karakteri; Jack O’Neill, Daniel Jackson ve Ra’ya da kısaca bir göz atalım:

Stargate-Russell

Albay Jack O’Neill rolünde Kurt Russell.

Albay Jack O’Neill

Biricik oğlunu kendi silahından çıkan bir kaza kurşunuyla yitirmiş olmanın acısını kendi içerisinde oldukça sert biçimde hisseden; ama buna karşın güçlü ve otoriter görünmeye çalışan, “artık kaybedecek bir şeyim yok” düşüncesiyle ölüme bile gözü kara gidebilen itaatkar bir asker portresini yansıtır. Geçidin işler hale getirilmesiyle birlikte, geçitten geçip diğer tarafı keşfetmekle görevli ekibin liderliğini yapmaktadır.

Yıldız geçidinin nasıl çalıştığına yönelik araştırmaların devam ettiği bir noktada, varlığından rahatsız olup, neden burada olduğunu soran araştırma ekibinin lideri Catherine‘e söylediği söz unutulmaz replikler arasındadır:

Belki başarırsınız diye buradayım!

stargate-1994-19-g

Dr. Daniel Jackson rolünde James Spader.

Dr. Daniel Jackson

Daniel Jackson, uygarlıkların birbirleriyle ilişkilerini inceleyen bir dilbilimci ve arkeologtur. Mısır piramitlerinin dış güçler tarafından yapıldığını savunduğu konferansta Catherina ile tanışır. Catherine onu, hayatının en büyük buluşunu yapmak üzere, yıldız geçidinin bulunduğu gizli üsse davet eder. Daniel, geçidi çalıştırmayı başarınca bir askeri ekiple birlikte Abydos gezegenine gider.

Boynunda taşıdığı kolye nedeniyle, yerli halk tarafından tanrılarca gönderilmiş olduğuna inanılarak, kendisine Sha’re adında genç ve güzel bir kadın armağan edilir. Keşif ekibinin tekrar Dünya’ya geri dönebilmesini sağlamak için buradaki kültür ve tarihin araştırılması gerektiğini anlar.

Stargate1994

Ra rolünde Jaye Davidson.

Ra

Nesli tükenmekte olan dünya dışı bir ırkın son temsilcilerinden olarak, sonsuz yaşam adına uzayda uzun zamanlar boyunca seyahat eder ve nihayetinde Dünya gezegenine ulaşır. Dünya’ya geldiği çağda insanlık henüz erken dönemlerini yaşamaktadır ve ilkeldir. Kolay onarılabiliyor oluşunu fark edince, insan bedenine girerek hakimiyetini ilan eder. Yıldız geçidi sayesinde, teknolojisini geliştirmek için işçi olarak çalıştırdığı insanların, gezegenler arasında seyahat edebilmelerini sağlar.

Ra’nın sömürgeci bir sahte tanrı olduğunu halka anlatmaya çalışan ekip, ister istemez O’nunla savaşa girişmek zorunda kalır. Özellikle kalın ses tonu ve androjenliği ile akıllarda yer etmiştir. Stargate SG-1 dizisi sayesinde, Ra’nın aslında Goa’uld Sistem Lordları‘ndan sadece biri olduğu ortaya çıkacaktır. Ancak şu önemli bilgiyi de hatırda tutmak gerekir: Ra, Dünya’yı ve insan ırkını ilk keşfeden Goa’uld Sistem Lordu’dur. İnsan ırkını Dünya’dan bir başka gezegene ilk taşıyan da yine kendisidir.

1994_stargate_003

Stargate ekibi yerli halkla beraber.

Sonuç olarak Stargate, bilimkurgunun en önemli yapıtları arasında kendine sarsılmaz bir yer edinmeyi başarmış ve mitolojisinin enginliğiyle, içerisinden toplam 17 sezonluk 3 televizyon dizisi çıkartabilmiştir. Üstelik bu üç dizi de, bilimkurgunun en önemli yapımları arasında gösterilmekte ve takdir edilmektedir. Ayrıca film, ülkemizde pek bilinmiyor olsa da, Stargate Infinity adında 26 bölümlük bir çizgi diziye de ilham kaynağı olmuştur. Mitolojinin son halkası Stargate Universe’ün 2. sezonu sonrası iptal edilmesiyle beraber Stargate evreni tam bir sessizliğe gömüldü. Bakalım zaman neler gösterecek?

İzlenmeli

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Yazar Hakkında

Amatör bir düş gezgini ve saplantılı bir bilimkurgu hayranı. Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstelendiği Bilimkurgu Kulübü'nde at koşturmayı sürdürüyor. Daha mutlu, daha yaşanası ve daha özgür bir gelecek için…