bilimkurgu kulubu

Bilim & Teknoloji Airbus fello fly

Tarih: 24 Eylül 2020 | Yazar: Tuğrul Sultanzade

0

Yakın Gelecekte Havacılığın Çehresi Değişebilir

Kuşlar büyüleyici varlıklardır ve henüz herhangi bir teknoloji onların kusursuz aerodinamiğini taklit edemiyor. Amansız bir odaklanma ile avına dalış yapan bir kızıl şahin, bölgeleri üzerinde it dalaşı yapan bir çift sinek kuşu veya okyanus üzerinde günlerce süzülebilen dev bir albatros, aerodinamikçilerin ve pilotların hayalini kurduğu pek çok şeye doğuştan sahiptir. Yine de kuşların bu doğuştan gelen yetenekleri karşısında insanlar tamamen aciz değil. Onların tabiatını biraz da olsa taklit edebilir insanlar. Airbus şirketi de böyle bir şeye niyetli ve eğer denemeleri başarılı olursa yakın gelecekte havacılık farklı bir aşamaya geçebilir.

Bazı zamanlar gökyüzüne baktığınızda, özellikle mevsim geçişi zamanı, büyük kuş sürülerinin gökyüzünde nefes kesen danslar sergilediğini görmüşsünüzdür. Hepsi birbirine son derece yakın uçar ve doğal bir örüntü gibi kusursuz şekiller oluştururlar. Tabii onlar bunu iç güdüsel bir şekilde yaparlar; amaçları sürünün yarattığı kanat çırpma etkisinin her bireye faydalı şekilde dağılmasıdır. Bu şekilde uçarak daha az enerji sarf eder ve daha az yorulurlar. Oldukça mantıklı geliyor kulağa. Peki ya bizim büyük kuşlar? Yolcu uçakları? Onlar da benzer bir şekilde uçarsa yakıttan tasarruf edemezler mi?

Airbus UpNext’teki araştırmacılar bu soruya cevap aramak için kolları sıvamış durumda. Hemen hemen yüz yıl kadar önce bilim insanları, kuşların o muazzam aerodinamik yapısının ve birbirlerini takip eden yakın formasyonlarda uçmalarının onlara ne denli büyük avantajlar sağladığını keşfetmişti. Airbus da şimdi fello’fly dedikleri bir hava gösterisinde kendi çelik kuşlarını benzer formasyonlarda uçurmayı deneyecek ve yakıt tasarrufu sağlanıp sağlanmadığını tespit etmeye çalışacak.

Askeri uçaklar da zaman zaman yakın formasyonlarda uçar. Bu şekilde birbirine destek verebilir, savunma ya da saldırı üzerine organize olabilirler. Birinci ve özellikle İkinci Dünya Savaşı’nda askeri uçaklar gökyüzünde heyecan verici geometrik desenler yaratmıştı. Bir fütüristin kan, alev ve benzin dolu ıslak rüyalarında görebileceği türden kışkırtıcı formasyonlar. Lakin CNN’e konuşan Airbus UpNext CEO’su, Dr. Sandra Bour Schaeffer, denedikleri projenin askeri uçuş formasyonlarıyla alakasız bir şey olduğunu belirtti.

Uçmakta olan bir yolcu jeti kanat uçlarından çekirdek halinde bir hava dalgası fışkırtır, bu çekirdek ileride giderek açılıp adeta bir tornadoya dönüşür. Özellikle büyük uçaklar tarafından yaratılan güçlü tornadalar, onları takip eden daha küçük uçakları kötü şekilde etkiler. Bu çeşit bir tribülansı önlemek öğrenci pilotların aldığı dersler arasındadır ve bu durum fello’fly gösterilerinde de rol alacak. Pilotlar diğer uçaklar tarafından yaratılan tornadolara kapılmamaya odaklanır, dolayısıyla söz konusu gösterilerde de uçaklar birbirinden bir ya da iki deniz mili uzakta durarak uçacak. Bu şekilde tornadonun kenarında kalacak ve artık bu mesafede tornada yumuşak bir hava çekimi yaratıyor olacaktır. Dr.Schaeffer, uzun mesafe uçularında böylesi bir taktiğin %5 ile %10 arası yakıt tasarufu sağlayabileceğini söylüyor.

Yine de bu taktikle alakalı bazı sorunlar yok değil. Mesela hava dalgaları görünmezdir. Pilotlar doğru pozisyonda durmak konusunda sorun yaşayabilirler. Doğru pozisyona ulaşan uçaklar orada kalabilmek için oto-uçuş sistemlerine bağlı kalmalı, böylece pilotların üzerindeki yük azalır. Ayrıca farklı ülkelerden ve farklı şirketlerden uçakların birbiriyle kordineli bir şekilde böyle uçuşlar gerçekleştirmesi işleri karmaşık hale getirebilir. Şimdilik bu strateji bir eskiz halinde ama yakın gelecekte havacılığın çehresini değiştirebilir. COVID-19 salgını ile hali hazırda havacılık sektörü durma noktasına gelmiş halde. Avusturalya ve Singapur’daki şirketler hiçbir yere varmayan, havada dönüp dolaşıp tekrar aynı havaalanına inen uçuşlar yapmayı planlıyor. Böylece hangarda bekleyen uçakları uçabilir, uçuş hissini özleyen yolcular bunu tekrar tadabilir vesaire. Böylesi bir dönemin ardından havacılığın çehresi az ya da çok değişecektir.

Etiketler: , , , , , , ,


Yazar Hakkında

Keşke dünya 2009'dan daha ileriye gitmeseydi.