bilimkurgu kulubu

Edebiyat

Tarih: 7 Temmuz 2016 | Yazar: Emre Karadeniz

0

Dune Terminolojisi

TerimArapça / TürkçeYorumlar
GHAFLAغفلة / GAFLAGaflete düşen kişi, dönek, güvenilmez. Arapçada dalgın, dikkatsiz kişi anlamı vardır.
GHANIMAغنيمة / GANİMASavaşta veya teke tek dövüşte ele geçirilen şey. Genelde anımsamak veya anımsatmak amacı ile saklanır. Arapçada GH-N-M kökünden gelir. "Ghanem" ve "Ghannaam"gibi bu kökden gelen birçok isim vardır. Eğer ‘i’ uzatılarak söylenirse Ghanima ganimet anlamına gelir. Eğer uzatılmadan söylenirse “elde eden kişi” anlamındadır.
GHOLAغول / GULABene Tleilaxu tarafından ölü bedenden alınan genlerle üretilen klonlar. Arap mitolojik yaratığı “ghoul" غول . Kökeninden türetilmiş olması muhtemeldir.
GOM JABBARجبار / GOM JABBARZorba düşman. Alternatifi ölüm olan büyük bilinç sınavından sınavda Bene Gesserit gözetmeninin deneğin üzerinde tuttuğunu ucu meta siyanürlü iğne. Paul bu test uygulanırken GomJabar ile tehdit altındaydı. Alia büyükbabası Baron Vladimir Harkonneni GomJabar ile öldürdü. “Jabar” kelimesi “Jabbar” kelimesinden gelmiş olabilir. Arapçada “güçlü” anlamındadır. Ayrıca “El- Cebbar” Allahın isimlerinden biridir.
 GHUFRANغفران /GAFURTleilaxu kültürüne göre yabancı kafirler ile (powindah) iletişimde bulunanlar tüm kafirce düşünce ve günahlardan arındırılmalıdır.. Ghufran arınma ritüelidir. Ghufran arapça kökenlidir. “Merhametli” veya arınma anlamındadır. Eğer bir Müslüman günah işlerse Allah'tan af dilemelidir, buna gufran denir (bunun için başka terimlerde mevcuttur “tövbe” توبة , gibi). Allah'ın İslam'da geçen isimlerinden biri “El-Gafur الغفور " (Bağışlayan). Sukuk Al Ghufran صكوكالغفران zamanında Papa tarafından satılan günah çıkarma kağıtlarına verilen arapça isimdir.
HAJJحج / HACKutsal yolculuk. Terim tam anlamı ile İslamiyet’te fiziksel ve maddi durumu uygun olan her Müslümanın yapması gerektiği dinsel vazife.
HAJRAهجرة / HİCRETArayış yolculuğu. Arapçada göç etmek demektir. İslamiyet’te Muhammed peygamberin ve ona inananların Mekke'den Medine'ye göç etmesiyle ilgilidir.
HAL YAWMهااليوم / -‘Şimdi’’, ‘sonunda’ anlamına gelen Fremen deyişi. Birçok Arap ülkesinde kullanılan bu kelime ‘bugün’ anlamındadır.
HARJهرج / -Çöl yolculuğu, göç. Arapçada ‘kafa karışıklığı’ anlamındadır. Felaket sırasında insanların anlamsız şekilde sağa sola kaçmasını tanımlar.
IBAD, EYES OFعباد / İBAD GÖZLERİYüksek derecede melanj içeren diyete maruz kalmanın sonucunda göz iris çevresindeki beyaz kısmın tamamıyla maviye dönmesi (melanj bağımlılığı göstergesidir.).Ibad Arapaça kelime olan عبد , köleler insanlar kelimesinden gelir.
IBN QIRTAIBAإبنقرتيبة / -“Kutsal sözler böyle buyurdu". ”Fremen Dini ritüellerindeki resmi başlangıç (panopliapropheticus’dan çevrilme). Ibn‘…nin oğlu’ demektir., Qirtaiba kişisinin oğlu anlamında kullanılmış olabilir, Ayrıca قرطبة Cordova’dan türetilmiş olması muhtemel. Birçok yazar bu şehirden çıkmıştır.
ICHWAN BEDWINEإخوانبدو / -Arrakis’deki tüm fremenlerin kardeşliği. Ikhwan kardeşlik demektir, eski dönemlerden beriIkhwan al-Safa إخوانالصفا olarak kullanılmıştır. Günümüzde de Müslüman Kardeşliği adlı siyasi örgüt de kullanmaktadır. الإخوانالمسلمون . Bedwine bedevi kelimesinden, aynı anlamda kullanılacak şekilde türetilmiş olabilir.
IJAZإعجاز / -Hiçbir şekilde reddedilemeyecek şekilde olan dinsel kehanet. Arapçada peygamber dışında kimsenin yapamayacağı mucize anlamında kullanılır.
ILMعلم / İLİMTeoloji, dini geleneklerin bilimidir. Zensunni gezginlerinin yarı-efsanevi inançları. Arapçada ‘bilim’ ve ‘bilgi’ anlamındadır.
ISTISLAHإستصلاح / İSTİSLAHGenel savaş durumu. Özellikte Mısır'da toprak üzerinde hak iddia eme anlamında kullanılır. Reform ve bir şeyin iyi olmasını isteme anlamı da vardır.
JIHADجهاد / CİHATDune evreninde kutsal savaş anlamındadır. Cihat kelimesi Batı dünyasında uçaklarla terör eylemi düzenleyen ve üzerine bomba bağlayan Müslüman fanatiklerle anılmaktadır. Fakat Dune kitabında daha gerçekçi bir şeklide anlatılmıştır. Zulme karşı adalet için verilen mücadele, halkların ortak düşmana karşı ayaklanması, isyan ve silahlı mücadele anlamındadır. Harkonnen ve İmparatorun Sardokarları zulüm eden taraf olarak gösterilmiştir. Fremen ve özellikle Fedaykinler silahlı mücadele veren örgüttür. Frank Herbert tarafından cihad olarak bahsedilen şey budur ve gerçek anlamına yakın bir şekilde anlatılmıştır.
JUBBA CLOAKجبة / CÜBBE ABAÇok yönlü aba (güneş ışınlarını yansıtan yada absorbe eden, gerektiğinde hamak olabilen kıyafet) stillsuitlerin üzerine giyilir. Arapçada aynı kelime ile kullanılan cübbeye denir.
KARAMAكرامة / KERAMETRuh dünyası ile alakalı mucizevi olay. İslam'da peygamber olmayan insanlar tarafından yapılan yarı mucizevi olaylardır. Peygamberin yaptığına ise mucize denir.
KHALAخلاء / -Bölgede bulunan kızgın ruhları sakinleştirmek amacı ile yapılan geleneksel eylem. Arapçada boşluk, hiçlik anlamındadır.
KINDJALخنجر / -Çift taraflı 20 santimetrelik kısa kılıç ya da bıçak. Arapçada hançer demektir fakat Khinjar şeklinde telaffuz edilir. Kindjal şeklinde telaffuz genellikle Hindistan’da kullanılır.
 KHASADARخاصةدار"Khasadarlar Tleilaxu sınırlarını ve kadınların selamlıklarını korudurlar." Khasadar eski Türkçeden türetilmiş olabilir ‘…dar’ eki ‘sorumlu olan kişi’ anlamındadır (Silahtar gibi). Khasa خاصة Arapçada ‘özel hayat’ demektir. Khasadar Ailedeki kadınların koruyucusu anlamında kullanılmış olabilir. Selamlik Türk/Osmanlı kültüründe erkeklerin oturduğu yerdir. Haremlik ise kadınların oturduğu yerdir.
KISWAكسوة / -Fremen mitolojisine ait herhangi bir figür veya motif. Arapçası ‘örtü’ anlamına gelen كسوة kelimeden türetilmiş olabilir, genellikle çocuk kıyafeti veya dini binaları öreten örtü anlamındadır.Başka bir ihtimalde ‘kıssa’ demek olan قصة anlamına gelebilir.
KITAB AL-IBARكتابالعبر / -Dini öğeler içeren Arrakis Fremenleri hayatta kalma kitabının tümü. İbar ahlak demektir.
KULL WAHAD!كلواحد / -"I am profoundlystirred!" İmparatorlukta kullanılan bir şaşkınlık ifadesi. Tam anlamı kullanıldığı duruma göre değişir. (MuadDib, çöl kartalının yumurtadan çıktığını gördüğünde 'Kullwahad!' dediği söylenir). Arapçası ‘herkes’ demektir.
KWISATZ HADERACHقفزةالطريق'Yolu kısaltma.' Bene Gesserit tarafından, göremedikleri görmek için getirmeye çalıştıkları genetik çözüm: Erkek Ben Gesseritin genlerinden gelen ve yer ve zaman arasında köprü kurabilecek ve kadın Bene Gesseritlerin göremediği yere bakabilecek olan kişi. Paul Atrides Kwisatz Haderach olduğunu söylemiştir, üstün insan.Yolu kısaltmanın kökeni İbranicedir, Kabbalistic kelimeler olan "Kfitsat ve Kfitzat Haderch" dan türemiş olması muhtemeldir. Kfitz "atlama" demektir.
LA, LA, LAلالالاFremençığlığı. (Karşı çıkılamaz bir şekilde ‘hayır’ anlamına gelir. Arapçada da لا (La) ‘hayır’ demektir.
LASHKARعسكر / ASKERDune Kafirlerinden alıntı : " Waff ne zaman Bene Tleilax dünyalarını terk etse kendisini lashkar olarak hissederdi, Halkı tarafından Bodal olarak adlandırılan ve amacı kesin bir intikam olan savaşçı grubu". LashkarArapça "Al 'Askar العسكر " ‘asker’ anlamına gelir. Hindu/Urdu dilinde Lashkar olarak kullanılır.
LIBANلبان / -Avize ağacı unuyla birleştirilmiş baharat suyu. Gerçekte ekşimsi sütlü içecek. Arapçada liban bir ağaçtan elde edilen ve bazı hastalıklara iyi gelen bir sakızdır.
LISAN AL-GAIBلسانالغيب / -LİSAN ÜL GAYB"Dış dünyadan gelen ses” Fremenlerin mesih efsanelerinde dış dünyalardan gelen peygamber. Arapçada ve Türkçede Lisan ‘dil’ demektir.Gaib arapça ve Türkçede ‘bilinmez’, ‘ruhsal dünyadan gelen’ anlamı da vardır.

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , ,


Yazar Hakkında

Uzay Mühendisi. Bilgisayar oyunu meraklısı. Üniversitede giriştiği bilimkurgu kulübü kurma ve fanzin çıkarma girişimini kısa süre sürdürebilmiş emekli bir mentat. Hem İngilizcesini geliştirsin hem de bilimkurgudan kopmasın diye çeviriler yapmakta...